Gentoo kuruyorsun.
Sonra paket derliyorsun.
Bir paket daha.
Bir güncelleme daha.
Biraz daha bekliyorsun.
Fanlar dönüyor.
İşlemci yük altında.
Bilgisayarın önünde oturup programın kurulmasını bekliyorsun.
Sonra biri çıkıp buna “freedom” diyor.
Yok artık.
Gentoo Linux derleme mevzusu Linux dünyasındaki en gereksiz uğraşlardan biri.
Bilgisayarın amacı yazılım çalıştırmak.
Sen ise yazılımı çalıştırmak yerine önce saatlerce derliyorsun.
Program kullanmak için niye önce programı derliyoruz?
Normal bir bilgisayarda programı kurarsın.
Bitti.
Gentoo tarafında ise mevzu başka.
Paketin kaynağı geliyor.
Derleme başlıyor.
İşlemci çalışıyor.
Bekliyorsun.
Sonra başka bir paket gerekiyor.
Onu da derliyorsun.
Sonra başka bağımlılık.
O da derleniyor.
Bir bakmışsın bilgisayarı kullanmak yerine bilgisayarın başında derleme kuyruğu bekliyorsun.
Gentoo Linux nedir diye sorulduğunda verilen cevapların önemli bölümü zaten bu saçmalığı başka kelimelerle anlatıyor.
“Kontrol.”
“Optimizasyon.”
“Esneklik.”
“Kaynak kod.”
Tamam da kardeşim, ben Firefox açacağım.
Firefox’u niye yarım gün pişiriyoruz?
“Ama sistemimi optimize ediyorum”
İşte en komik taraflardan biri bu.
Gentoo kullanıcılarının önemli bir kısmı derleme seçeneklerini konuşmayı seviyor.
CPU’ya göre optimizasyon.
USE flag.
Compiler seçenekleri.
CFLAGS.
CXXFLAGS.
İşlemciye özel ayarlar.
Sonra ortaya çıkan performans farkı?
Çoğu normal kullanımda fark edilmeyecek kadar küçük.
Ama bunun için saatlerce uğraşabiliyorsun.
Gentoo optimizasyon gerekli mi?
Çoğu kullanıcı için hayır.
Bilgisayar zaten işlemci gücü olan bir cihaz.
Modern işlemciler yazılımı çalıştırırken “Ben Gentoo ile derlenmedim, o yüzden 14 FPS kaybettim” diye ağlamıyor.
İşlemciyi program kurmak için kullanmak
Bir yazılımı açmak istiyorsun.
Ama önce işlemciyi çalıştırman gerekiyor.
Bu cümle bile başlı başına komik.
Bir tarayıcı kuruyorsun.
CPU yükleniyor.
Fan sesi geliyor.
Başka bir paket.
Yine CPU.
Başka bir güncelleme.
Yine CPU.
Sonra bilgisayar boşalıyor.
Sen de:
“Harika, şimdi kullanabilirim.”
diyorsun.
“Kaynak koddan kuruyorum”
Tamam.
Her programı kaynak koddan derlemek niye normal kullanım yöntemi olsun?
Gentoo’nun USE flag takıntısı
Bir de USE flag mevzusu var.
Bir programın hangi özelliklerinin derleneceğini seçiyorsun.
Şunu aç.
Bunu kapat.
Şu desteği ekle.
Bunu kaldır.
Başka paketin şu özelliğe ihtiyacı var.
Sonra bağımlılık zinciri.
Sonra tekrar derleme.
Gentoo USE flags nedir diye araştıran birinin karşısına devasa bir sistem çıkıyor.
Normal kullanıcı ise muhtemelen şunu düşünüyor:
“Programı kursam yeter.”
Haklı.
Çünkü gerçekten yeter.
“Ben sadece ihtiyacım olan özellikleri derliyorum”
Bu argüman da fazla romantikleştiriliyor.
Sanki bilgisayarın içinde gereksiz özellikleri kapatınca Uzay gemisi elde ediyorsun.
Bir programda kullanmadığın bir özelliğin derlenmemesi bazı durumlarda anlamlı olabilir.
Ama bunu bütün işletim sistemi kullanımının merkezine koymak başka mesele.
Sonuçta elde edilen kazanç ile harcanan zaman arasında bir oran var.
Ve bu oran çoğu kullanıcı için berbat.
Saatlerce derleme.
Saatlerce ayar.
Sonra belki küçük bir kazanım.
Buna gerçekten değer mi?
Modern bilgisayar çağında bu daha da komik
Eskiden donanım sınırlıydı.
Bilgisayarın işlemcisi yavaştı.
RAM azdı.
Disk alanı pahalıydı.
Optimizasyon daha önemliydi.
Bugün ise masaüstü bilgisayarların ciddi işlem gücü var.
16 GB RAM sıradan hale geldi.
SSD’ler hızlı.
İşlemciler güçlü.
Buna rağmen hâlâ bir programı kurarken:
“Ben bunu kaynak koddan derleyeyim.”
demek bence mallık
Gentoo Linux eski bilgisayarlarda belki başka tartışmalar yapılabilir.
Ama modern bilgisayarda sırf paketleri kendin derlemek için bütün bu zahmete girmek gereksiz.
Güncelleme geldiğinde ne oluyor?
İşte asıl eğlence burada.
Bir dağıtımda güncelleme gelir.
İndirirsin.
Kurarsın.
Bitti.
Gentoo’da ise sistemin yapısına göre ciddi miktarda paket yeniden derlenebilir.
Bilgisayar tekrar çalışmaya başlar.
Fanlar.
CPU.
Disk.
Bekleme.
Bir süre sonra:
“Tamam.”
Sonra başka güncelleme gelir.
Tekrar.
Gentoo Linux güncelleme işi bile bazı kullanıcılar için başlı başına bir proje.
İşletim sisteminin seni kullanması gibi bir durum ortaya çıkıyor.
“Ben bunu eğlence için yapıyorum”
İşte buna bir şey demem.
Gerçekten.
Eğer bilgisayarın başında saatlerce paket derlemek sana zevk veriyorsa yap.
Model tren yapan da var.
Klavye toplayan da.
Sunucu kurup sonra gereksiz yere tekrar kuran da.
Gentoo da bir hobi olabilir.
Ama bunu genel kullanıcıya “Linux kullanmanın doğru yolu” gibi anlatıyorsun
Ve insanlar bilgisayarın başında paket derlemek istemiyorlar.
Gentoo kullanıcılarının en komik cümlesi
“Ben sistemimi tamamen kendime göre optimize ettim.”
İyi.
Sonra?
Tarayıcı açtın.
E-posta gönderdin.
YouTube izledin.
Steam açtın.
Kod yazdın.
Yani herkesin yaptığı şeyi yaptın.
Sadece bunu yapmadan önce saatlerce derleme yaptın.
Gentoo Linux performans farkı mevzusunda internette devasa tartışmalar çıkmasının sebebi de biraz bu.
Teoride optimizasyonlar yapılabilir.
Ama masaüstü kullanıcısının gerçek hayatında bunun karşılığı çoğu zaman komik derecede küçük.
Bilgisayarı kullanmak yerine bilgisayarla uğraşmak
Bence Gentoo’nun problemi bu.
Linux zaten teknik bir işletim sistemi ekosistemi.
Gentoo bunu daha da ileri götürüyor.
Kullanıcıya sürekli bir şeylerle uğraşacak alan bırakıyor.
Paket.
Derleme.
Bağımlılık.
USE flag.
Compiler.
CFLAGS.
Güncelleme.
Tekrar derleme.
Bir noktadan sonra işletim sistemi araç olmaktan çıkıyor.
Hobi oluyor.
Peki buna gerçekten ihtiyaç var mı?
Normal kullanıcı için yok.
Oyun oynuyorsan gereksiz.
Film izliyorsan gereksiz.
İnternete giriyorsan gereksiz.
Ofis programları kullanıyorsan gereksiz.
Günlük kod yazıyorsan bile çoğu durumda gereksiz.
Bilgisayarını sürekli kurcalamak istiyorsan başka.
O zaman zaten bilgisayar kullanmıyorsun.
Bilgisayarla uğraşıyorsun.
Aradaki fark bu.
Gentoo’nun bütün mevzuı niye “daha fazla uğraşmak”?
İnsanların çoğu bilgisayarı kmevzulaştırmak için kullanıyor.
Gentoo ise sana sürekli yeni bir uğraş çıkarıyor.
Bir paket kur.
Derle.
Bekle.
Bir ayar değiştir.
Tekrar derle.
Bir şey bozuldu.
Araştır.
Bir bağımlılık değişti.
Tekrar derle.
Sonra biri çıkıp:
“Bu özgürlük.”
diyor.
Hayır.
Bu bildiğin iş yükü.
Sonuç
Gentoo Linux derleme saçmalığı tam olarak burada başlıyor.
Bilgisayarın sahip olduğu işlem gücünü program kullanmak için değil, programları hazırlamak için harcıyorsun.
Saatlerce derleme bekliyorsun.
Küçük optimizasyonların peşinde koşuyorsun.
USE flag’lerle uğraşıyorsun.
Güncellemeleri takip ediyorsun.
Sonra bilgisayar nihayet hazır oluyor.
Ve ne yapıyorsun?
Chrome açıyorsun.
Steam açıyorsun.
YouTube’a giriyorsun.
Yani başından beri başka dağıtımlarda zaten yapabileceğin şeyi yapıyorsun.