Bir şey soruyorsun, saniyeler içinde cevap geliyor. Metin yazıyorsun, düzenliyor. Kod yazıyorsun, kod üretiyor. Uzun bir yazı veriyorsun, özetliyor.
Tam da burada problem başlıyor.
İnsan beyninin önüne sürekli hazır cevap koyarsanız, bir süre sonra insanın cevap üretmek için uğraşmasına gerek kalmaz.
ChatGPT kullanmak insanı tembelleştirir mi sorusu bu yüzden boş bir tartışma değil. Çünkü artık insanlar sadece bilgi almak için değil, düşünmesi gereken mevzuları da yapay zekaya bırakmaya başladı.
Eskiden bir konu hakkında yazı yazmak için düşünürdünüz.
Şimdi:
“1000 kelimelik yazı yaz.”
Bitti.
Eskiden bir problemi çözmek için uğraşırdınız.
Şimdi:
“Bu hatayı çöz.”
Bitti.
Eskiden bir konuda karar vermek için seçenekleri değerlendirirdiniz.
Şimdi:
“Hangisini almalıyım?”
Bitti.
İnsan açısından rahat.
Beyin açısından pek de masum bir mevzu değil.
Google’da arama yapmak bile daha fazla uğraştırıyordu
Eskiden internette bir şeyi araştırmak bile bir süreçti.
Arama yaptınız.
Beş site açtınız.
Birinde başka bilgi var.
Diğerinde farklı bilgi var.
Forumda biri başka bir şey söylüyor.
Reddit’te başka bir kullanıcı tam tersini iddia ediyor.
Sonra bunları karşılaştırıyorsunuz.
Doğru bilgiyi bulmaya çalışıyorsunuz.
Belki yanlış sonuca ulaşıyorsunuz.
Sonra başka bir kaynak bulup fikrinizi değiştiriyorsunuz.
Bütün bu süreçte farkında olmadan düşünüyorsunuz.
Şimdi tek kutuya soruyu yazıp cevabı beklemek çok daha kolay.
ChatGPT yerine Google kullanmak artık gereksiz zahmet
Gercek tehlike burada
Çünkü araştırmanın zahmetli kısmı aynı zamanda öğretici kısmıdır.
Hazır cevap insanı neden tembelleştirebilir?
Çünkü uğraşmak zorunda kalmıyorsunuz.
Bir matematik sorusunu kendiniz çözmekle cevabı görmek aynı şey değil.
Bir makaleyi kendiniz yazmakla yapay zekaya yazdırmak aynı şey değil.
Bir kod hatasını saatlerce araştırmakla hatayı ChatGPT’ye gösterip düzelttirmek aynı şey değil.
Sonuç aynı görünebilir.
Ama süreç aynı değil.
ChatGPT ile öğrenmek ile ChatGPT’ye işi yaptırmak arasında dağlar kadar fark var.
Birincisinde yapay zeka yardımcı.
İkincisinde yapay zeka işi yapan taraf.
Kullanıcı ise sadece sonucu alıyor.
Bu alışkanlık uzun süre devam ederse insanın kendi başına çözüm üretme isteği azalabilir.
Çünkü neden uğraşsın?
Cevap zaten orada.
Öğrenciler için daha da büyük bir sorun
Bir öğrenci ödev yapacak.
Eskiden kitap açıyordu.
Google’da araştırıyordu.
Kaynak okuyordu.
Not çıkarıyordu.
Sonra kendi cümleleriyle yazıyordu.
Şimdi ChatGPT’ye:
“Bu konu hakkında lise seviyesinde 1500 kelimelik ödev hazırla.”
demek yeterli.
Birkaç saniye sonra ödev hazır.
Öğrenci de metni okuyup teslim ediyor.
Kağıt üzerinde ödev yapılmış durumda.
Ama öğrenci gerçekten bir şey öğrendi mi?
İşte bunu ölçmek çok daha zor.
ChatGPT öğrencileri tembelleştiriyor mu sorusunun en ciddi tarafı burada.
Çünkü eğitimde önemli olan sadece ortaya çıkan cevap değil.
Cevaba ulaşırken yapılan zihinsel çalışma.
Bir şeyi araştırmak.
Anlamadığın yeri tekrar okumak.
Yanlış yapmak.
Düzeltmek.
Kendi cümleni kurmak.
Bunların hepsi öğrenmenin parçası.
Yapay zeka bunların tamamını ortadan kaldırırsa geriye ne kalır?
Yazı yazmayı da makineye bırakıyoruz
İnternette artık aynı tarz yazılara çok sık rastlanıyor.
Başlık.
Giriş.
Alt başlık.
Üç paragraf.
Sonuç.
Her şey tertemiz.
Her şey düzgün.
Her şey fazla düzgün.
Cümleler birbirine benziyor.
Kelimeler benziyor.
Anlatım benziyor.
Çünkü insanlar yazmak yerine AI ile blog yazısı oluşturma yoluna gidiyor.
Burada sorun sadece internetin birbirinin kopyası yazılarla dolması değil.
Yazma yeteneğinin gelişmesi de engellenebilir.
İnsan yazdıkça daha iyi yazar.
Kötü cümle kurar.
Siler.
Tekrar yazar.
Bir kelimeyi değiştirir.
Paragrafı baştan kurar.
Bir süre sonra neyin iyi neyin kötü olduğunu daha kolay fark etmeye başlar.
Bütün bunları ChatGPT’ye yaptırırsanız bu kası ne zaman geliştireceksiniz?
Kod yazarken de aynı hata yapılıyor
Yapay zekanın yazılım tarafında sağladığı kolaylık inanılmaz.
Ama özellikle yeni başlayan bir yazılımcının her problemi ChatGPT’ye çözdürmesi ciddi bir öğrenme problemi oluşturabilir.
Kod çalışmıyor.
Kodu ChatGPT’ye ver.
Düzeltsin.
Bir hata çıktı.
Tekrar gönder.
Yeni özellik lazım.
Yine gönder.
Bir süre sonra kişi kendi başına hata ayıklamayı öğrenemiyor.
Çünkü hiç uğraşmadı.
ChatGPT ile kod yazmak kolay.
Ama yazılım öğrenmek sadece çalışan kod elde etmek değil.
Kodun neden çalıştığını anlamak gerekiyor.
Bir programcı her problemi yapay zekaya sorarsa kod üretebilir.
Ama karşısına daha karmaşık bir sistem geldiğinde neden bozulduğunu anlamakta zorlanabilir.
En tehlikeli alışkanlık: “ChatGPT’ye sorayım”
Bence asıl problem burada.
Bir süre sonra bazı insanların refleksi değişiyor.
Bir sorun var.
Düşünmek yerine ChatGPT açılıyor.
Bir konu merak ediliyor.
Araştırmak yerine ChatGPT açılıyor.
Bir karar verilecek.
Yine ChatGPT açılıyor.
Bir metin yazılacak.
Yine ChatGPT.
Her şeyi ChatGPT’ye sormak zaman kazandırıyor gibi görünüyor.
Ama sürekli kullanıldığında kişinin kendi karar verme alışkanlığını zayıflatma ihtimali var.
Çünkü karar vermek de pratik isteyen bir şey.
Bir konuda yanlış karar verirsiniz.
Sonuçlarını görürsünüz.
Bir dahaki sefere daha iyi karar verirsiniz.
Yapay zekaya sürekli karar verdirdiğinizde bu süreci de atlamış oluyorsunuz.
ChatGPT her zaman doğruyu da söylemiyor
İşin daha komik tarafı şu:
Bazı insanlar ChatGPT’yi kendi düşüncelerinden daha güvenilir kabul ediyor.
Cevap düzgün yazılmış.
Cümleler kendinden emin.
Teknik kelimeler var.
Paragraflar düzgün.
O zaman doğru olmalı.
Hayır.
ChatGPT yanlış bilgi verir mi?
Evet.
Gayet rahat şekilde yanlış bilgi verebilir.
Bir şeyi uydurabilir.
Yanlış tarihi doğruymuş gibi yazabilir.
Olmayan bir kaynağı varmış gibi gösterebilir.
Eski bilgiyi güncel bilgi gibi anlatabilir.
Üstelik bütün bunları gayet kendinden emin bir dille yapabilir.
Bu nedenle yapay zekadan alınan cevabı kontrol etmek gerekiyor.
Ama cevabı kontrol edecek kişi de düşünmeyi bıraktıysa ne olacak?
İşte asıl sorun bu.
İnsan beyninin tembelliği yeni bir şey değil
Burada yapay zekayı şeytanlaştırmaya gerek yok.
İnsan zaten kolay yolu sever.
Hesap makinesi çıktı.
İnsanlar zihinden daha az hesap yapmaya başladı.
Navigasyon çıktı.
İnsanlar yolları daha az ezberlemeye başladı.
Otomatik düzeltme çıktı.
İnsanlar yazım hatalarını daha az düşünmeye başladı.
Arama motorları çıktı.
Bilgiyi ezberlemek daha az önemli hale geldi.
Bunların hepsi teknolojinin doğal sonucu.
Fakat ChatGPT’nin farkı başka.
Çünkü artık sadece bilgiyi bulmuyor.
Bilgiyi yorumluyor.
Yazıyor.
Özetliyor.
Karşılaştırıyor.
Planlıyor.
Kodluyor.
Yani insanın zihinsel işlerinin çok daha büyük bir bölümüne giriyor.
Yapay zeka düşünmenin yerini alırsa problem başlar
Yapay zekayı kullanmak problem değil.
Onu nasıl kullandığınız önemli.
Bir konu hakkında kendi fikrinizi oluşturup ChatGPT’den karşı görüş istemek faydalı olabilir.
Bir metni kendiniz yazıp dilbilgisi kontrolü yaptırmak faydalı olabilir.
Kodu kendiniz yazıp nerede hata yaptığınızı anlamak için yardım istemek faydalı olabilir.
Burada yapay zeka yardımcıdır.
Ama:
“Ben düşünmeyeyim, ChatGPT düşünsün.”
noktasına geldiğiniz anda işler değişiyor.
Yapay zeka insan zekasını köreltir mi sorusunun cevabı da burada yatıyor.
Yapay zeka insanın yerine düşünmeye başladığında evet, ciddi bir risk ortaya çıkıyor.
Asıl kaybedilen şey zaman değil
ChatGPT’nin en büyük avantajlarından biri zaman kazandırması.
Bunu kimse inkar edemez.
Ama insanın her zaman zamandan kazanması gerekmiyor.
Bazen uğraşmak gerekiyor.
Bazen bir problemi çözmek için iki saat harcamak gerekiyor.
Bazen bir yazıyı üç kere silip yeniden yazmak gerekiyor.
Bazen bir programın hatasını saatlerce aramak gerekiyor.
Çünkü insanı geliştiren şey sadece sonuç değil.
Süreç.
ChatGPT düşünme yeteneğini azaltıyor mu tartışmasının merkezinde de bu bulunuyor.
Eğer bütün zor işleri makineye verirseniz geriye kolay işler kalır.
Sonra kolay işlere alışılır.
Daha sonra zor bir problem geldiğinde insan ne yapacağını bilemez.
Çünkü bugüne kadar hiç uğraşmamıştır.
Sonuç
ChatGPT’nin insanları aptallaştırdığını söylemek fazla basit bir cümle olabilir.
Ama daha büyük bir problem var.
İnsanların kendi başına düşünmek yerine hazır cevaplara alışması.
Bir şey bilmiyorsan sor.
Bir şey yazamıyorsan yazdır.
Bir şey çözemiyorsan çözdür.
Bir karar veremiyorsan karar verdir.
Bir süre sonra insanın kendi beynine ne kadar ihtiyaç duyduğu tartışılmaya başlanıyor.
Teknoloji bunun için var.
İşi kolaylaştırmak için.
Ama ChatGPT’ye bağımlı olmak ile ChatGPT’yi araç olarak kullanmak aynı şey değil.
Yapay zekayı kullanmak sorun değil.
Kendi beynini kullanmayı bırakmak sorun.
Çünkü ChatGPT’nin sana verdiği cevabı unutabilirsin.